Onderbouwing advies aanvullende educatiemaatregelen

Het verbeteren van de verkeersveiligheid vraagt om een integrale aanpak. Eén van de middelen die ingezet kan worden is gedragsbeïnvloeding door middel van educatie en voorlichting. In deze paragraaf beschrijven we hoe het advies voor de aanvullende verkeerseducatiemaatregelen voor de gemeente Beekdaelen tot stand is gekomen.

Van probleem naar doel en naar passende interventie

Voor effectieve gedragsbeïnvloeding is het maken van heldere strategische keuzes van groot belang. Daarbij helpt het om te werken volgens een gestructureerd stappenplan. De eerste stap daarin is het bestuderen van het probleemgedrag en de doelgroep. Op basis daarvan worden doelen en indicatoren opgesteld. Vervolgens dient een passende aanpak te worden gekozen en uitgewerkt. Daarna volgt de implementatie van de aanpak, en een belangrijke laatste stap is evaluatie.

De analyse van het probleemgedrag heeft in Beekdaelen uitgemond in 8 risicothema’s. Voor de meeste daarvan kunnen maatregelen op het gebied van verkeerseducatie een bijdrage leveren. Om tot onderbouwde keuzes te komen hebben we voor elk thema’s het huidige aanbod van educatie bekeken. Dat geeft inzicht in eventuele leemtes. Mede op basis daarvan hebben we aanbevelingen gedaan voor de inzet van educatie.

Permanente Verkeerseducatie

Bij opstellen van de aanbevelingen sluiten we aan bij de uitgangspunten van de Permanente Verkeerseducatie (PVE). Volgens de gedachtegang van de PVE is het belangrijk om verkeersdeelnemers gedurende hun gehele ‘verkeersleven’ de benodigde kennis, vaardigheden en motivatie bij te brengen voor een veilige deelname aan het verkeer. Binnen PVE worden zes doelgroepen onderscheiden. De indeling in doelgroepen is gebaseerd op een combinatie van leeftijd en vervoersmodaliteit. Het gaat om:

  • 0 tot 4 jaar

  • 4 tot 12 jaar (primair onderwijs)

  • 12 tot 16 jaar (voorgezet onderwijs)

  • 16 tot circa 25 jaar (beginnende bestuurders)

  • Circa 25 tot circa 60 jaar (rijbewijsbezitters)

  • Circa 60 jaar en ouder (senioren)

Daarnaast is er sprake van algemene, doelgroep overstijgende problematiek, zoals voor de thema’s rijden onder invloed en afleiding. Ook voor deze algemene thema’s geldt overigens dat het voor een effectieve aanpak nodig is om af te stemmen op de specifieke doelgroep. Zo is afleiding op de fiets iets anders dan afleiding in de auto.

Hulpmiddelen: Toolkit en Checklist

Voor het selecteren van educatieve interventies zijn een aantal hulpmiddelen beschikbaar. Om te beginnen is er de Toolkit Permanente Verkeerseducatie: een actueel overzicht van in Nederland beschikbare verkeerseducatieve programma’s en materialen. Dit online instrument helpt werkers in het veld van verkeerseducatie om een keuze te maken uit het rijke aanbod. Er kan geselecteerd worden op onder andere doelgroep en thema.

Een groot deel van de projecten van de Toolkit PVE is getoetst met de Checklist Verkeerseducatie. Voor effectieve gedragsbeïnvloeding zijn heldere strategische keuzes van belang. Met behulp van de Checklist wordt via het beoordelen van 10 essentiële ontwikkelstappen in kaart gebracht of verkeerseducatieve interventies op een verantwoorde wijze zijn opgezet en vormgegeven, en of zij aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. De eerste stappen hebben te maken met het analyseren van het probleemgedrag en van de doelgroep. Op basis daarvan worden concrete doelen gesteld om het probleemgedrag aan te pakken. Vervolgens dient een passende methodiek te worden gekozen en uitgewerkt. Daarna volgt de implementatie van de aanpak, en de belangrijke laatste stappen zijn proces- en effectevaluatie.

De score op de Checklist geeft een indicatie van de kwaliteit van de programma’s. Er kunnen maximaal 50 sterren worden behaald, tussen de 1 en 5 op elke stap. Uitkomsten van de toetsingen zijn te vinden op de website van de Toolkit PVE.

Huidige aanbod verkeerseducatie

Op basis van gegevens van de provincie Limburg is om te beginnen een overzicht gemaakt van de in 2019 in Beekdaelen uitgevoerde verkeerseducatieprogramma’s, ingedeeld naar PVE-doelgroep (zie bijlage). Vervolgens is gekeken in welke mate de uitgevoerde programma’s aansluiten bij de eerder opgesomde risicothema’s. Dat laatste overzicht is terug te vinden in Tabel 2.

In Tabel 2 is aangegeven wat het bereik en de kwaliteit van de ingezette educatie/ voorlichting is geweest. Bij het samenstellen van Tabel 2 is er voor het scoren van het bereik gekeken welk deel van de doelgroep bereikt is. De volgende scores zijn gehanteerd:

  • 0 = geen bereik (geen activiteiten uitgevoerd)

  • - = onvoldoende bereik (project slechts een of enkele malen uitgevoerd)

  • -/+ = beperkt bereik (slechts klein deel van de doelgroep bereikt, bijvoorbeeld project uitgevoerd op beperkt aantal scholen)

  • + (substantieel deel van de doelgroep bereikt).

De kwaliteit van de ingezette programma’s is gebaseerd op het aantal sterren dat op de Checklist Verkeerseducatie is behaald:

  • ++ = 46 - 50 sterren

  • + = 41 – 45 sterren

  • +/- = 36 – 40 sterren

  • - = 35 – 30 sterren

  • -- = minder dan 30 sterren.

Programma's die niet getoetst zijn met de Checklist Verkeerseducatie, kunnen wij niet beoordelen op kwaliteit. Deze programma’s krijgen een 0 toegekend. Dit hoeft echter niet automatisch te betekenen dat het programma van onvoldoende kwaliteit is.

Op basis van Tabel 2 kan worden geconcludeerd, dat de ingezette verkeerseducatie zich met name richt op het risicothema Fiets. Deze verkeerseducatie is voor de doelgroepen basis- en middelbaaronderwijs en bevat programma’s als ‘Streetwise’ van de ANWB, ‘Op de fiets? … Even niets!’ van VVN en ‘Veilig op Weg’ van VVN. Een programma dat bij de risicothema’s Fiets en Afleiding in het verkeer hoort, is de ‘Mono-campagne’ van VVN. Voor het risicothema Ouderen wordt het programma ‘Opfriscursussen’ van VVN gegeven.

Tabel 2 Overzicht van uitgevoerde verkeerseducatie en voorlichting naar risicothema in 2019 in de gemeente Beekdaelen

Risicothema

Projecten

Bereik in €*

Kwaliteit

1: 30 km/u wegen

Geen specifieke projecten

0

0

2: 50 km/u wegen

Geen specifieke projecten

0

0

3: Landbouwverkeer in het buitengebied

Geen specifieke projecten

0

0

4: Fiets

Veilig schoolomgeving – VVN

€1.000

0

Veilig op Weg – VVN

€1.425

++

Op de fiets? …. Even niets! – VVN

€200

++

Verkeersquiz – VVN

€1.060

-

Streetwise – ANWB

€1.500

++

Smart op de fiets – ROVL

€405

0

Mono-campagne – VVN

€280

++

5: Ouderen

Opfriscursussen – VVN

€1.600

-/+

6: Rijden onder invloed

Promoteam - VVN

€200

0

7: Afleiding in het verkeer

Smart op de fiets – ROVL

€405

0

Mono-campagne – VVN

€280

++

8: Verkeersovertreders

Geen specifieke projecten

0

0

*Voor de projecten waren geen gegevens beschikbaar over het aantal uitvoeringen, dan wel het aantal bereikte deelnemers. Daarom is het bereik uitgedrukt in subsidiebedrag. Het genoemde bedrag in de tabel is het totale subsidiebedrag voor alle gemeenten in de regio Maastricht-Heuvelland (behalve Maastricht) gedeeld door vijf.

Overzicht verkeerseducatieprogramma’s 2019

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de in 2019 in Beekdaelen uitgevoerde verkeerseducatieprogramma’s. Voor het bereik is informatie aangeleverd over het subsidiebedrag voor alle programma’s.

Tabel 3 Overzicht van uitgevoerde verkeerseducatie en voorlichting naar doelgroep in 2019 in de gemeente Beekdaelen

Naam project

Naam

producent

Doelgroep

Bereik in €*

Toolkit

Getoetst

Score

  

0-4

4-12 (BO)

12-16 (VO)

16-25

25-60

>60

    

Veilige schoolomgeving

VVN

x

x

    

1000

Nee

Nee

-

Veilig op Weg

VVN

x

x

    

1425

Ja

Ja

48

Verkeersbrigadiers

VVN

x

x

    

1200

Nee

Nee

-

Op de fiets? …. Even niets!

VVN

 

x

    

200

Ja

Ja

48

Verkeersquiz

VVN

x

x

    

1060

Nee

Nee

-

Streetwise

ANWB

 

x

    

1500

Ja

Ja

46

Smart op de fiets

ROVL

x

x

    

405

Nee

Nee

-

Samenwerken in de buurten

VVN

    

x

 

1200

Nee

Nee

-

Mono-campagne

VVN

x

x

x

x

x

x

280

Ja

Ja

50

Ondersteuning campagnekalender (vernieuwing posterborden)

-

    

x

 

4000

Nee

Nee

-

Promoteam VVN

VVN

   

x

x

 

200

Nee

Nee

-

Opfriscursussen VVN incl. Praktijklessen en/of Fietsveilig Senioren (in samenspraak met VVN in te vullen)

VVN

     

x

1600

Ja

Ja

39